Giáo phận Thanh Hóa (tiếng Latinh: Dioecesis de Thanh Hoa) là một giáo phận Công giáo tại Miền Trung Việt Nam. Giáo phận này có diện tích 11.168 km², tương ứng với toàn bộ tỉnh Thanh Hóa, với 147.585 giáo dân (2018), chiếm 3,4% dân cư trong tổng số dân địa phương là 4.291.000 người. Giáo phận Thanh Hóa hiện được quản nhiệm bởi Giám mục Giuse Nguyễn Đức Cường (từ 2018).

Lịch sử

Xứ Thanh được các thừa sai Dòng Tên truyền giáo, khởi đầu với hai thầy cả Alexandre de Rhodes người Avinhon và Pedro Marques người Bồ Đào Nha cập bến Cửa Bạng (nay thuộc giáo xứ Ba Làng) năm 1627. Thư của thầy giảng Bentô Thiện gửi thầy cả Giovanni Filippo de Marini ghi rằng: "Thanh Hoá xứ được hai mươi nhà thánh". Hội Thừa sai Paris sau đó đảm nhận việc truyền giáo tại vùng đất này.

Hạt Đại diện Tông Tòa (Địa phận) Thanh Hóa được thành lập vào ngày 7 tháng 5 năm 1932, tách ra từ Hạt Đại diện Tông Tòa Phát Diệm. Địa bàn Địa phận bấy giờ gồm 2 tỉnh Thanh Hóa và Sầm Nưa (Lào) với diện tích khoảng 21.000km2, dân số khoảng 1,5 triệu người, trong đó có 4,4 vạn giáo dân bao gồm cả 7.000 người thuộc các dân tộc thiểu số. Lúc ấy nếu không tính 5 xứ thuộc Châu Lào, giáo phận chỉ có 18 giáo xứ, với 16 thừa sai, 48 linh mục Việt Nam, 82 thầy giảng, một ký túc xá của Dòng Đức Bà Truyền giáo, một Tu viện Dòng Kín Camêlô.

Năm 1952, vùng Sầm Nưa được nhập về Địa phận Tông tòa Viêng Chăn. Địa phận Thanh Hóa từ thời điểm này có diện tích cho đến ngày nay. Năm 1960, Tòa Thánh nâng cấp tất cả các Hạt đại diện Tông Tòa (địa phận) tại Việt Nam lên hàng giáo phận. Địa phận Thanh Hóa trở thành giáo phận, với vị giám mục tiên khởi là Giám mục Phêrô Phạm Tần, Phó Đại diện Tông Tòa và lúc đó là Giám quản Tông Tòa Địa phận Thanh Hóa. Ông không được tấn phong giám mục cho đến năm 1975.

Danh sách các giáo xứ

Địa giới giáo phận: phía bắc giáp giáo phận Hưng Hóa và giáo phận Phát Diệm, phía nam giáp giáo phận Vinh, phía đông giáp vịnh Bắc Bộ, phía tây giáp Hạt Đại diện Tông tòa Viêng Chăn (Lào).

Giáo hạt Ba Làng

Giáo hạt Ba Làng gồm 7 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã, phường phía đông nam tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:

Giáo xứ Ba Làng - Phường Tĩnh Gia

Giáo xứ Hoài Yên - Phường Ngọc Sơn

Giáo xứ Minh Thanh - Thôn Minh Châu, xã Trường Lâm

Giáo xứ Nghi Sơn - Phường Nghi Sơn

Giáo xứ Thanh Thủy - Phường Trúc Lâm

Giáo xứ Thượng Chiểu - Phường Hải Lĩnh

Giáo xứ Thủy Cơ - Phường Ngọc Sơn

Giáo hạt Chính Tòa

Giáo hạt Chính Tòa gồm 16 giáo xứ, nằm trên địa bàn các xã, phường phía đông tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:

Giáo xứ Chính Tòa - 232A Trường Thi, phường Hạc Thành

Giáo xứ Cổ Định - Thôn Cổ Định, xã Tân Ninh

Giáo xứ Đa Minh - Thôn Đa Minh, xã Quảng Yên

Giáo xứ Đại Thảo - Phố Tây Sơn, phường Hạc Thành

Giáo xứ Đại Tiền - Phường Nguyệt Viên

Giáo xứ Gia Hà - Thôn Gia Hà, xã Quảng Ngọc

Giáo xứ Hà Nhuận - Thôn Hà Nhuận, xã Triệu Sơn

Giáo xứ Hải Lập - Phường Sầm Sơn

Giáo xứ Hòa Chúng - Phường Sầm Sơn

Giáo xứ Hoành Suối - Thôn 3, xã Thọ Phú

Giáo xứ Ngọc Tranh - Phố Minh Trại, phường Quảng Phú

Giáo xứ Phù Bình - Phường Đông Sơn

Giáo xứ Phúc Lãng - Thôn Phúc Lãng, xã Quảng Chính

Giáo xứ Sầm Sơn - 121 Nguyễn Du, phường Sầm Sơn

Giáo xứ Thanh Bình - Thôn Văn Sơn, xã Quảng Ngọc

Giáo xứ Toàn Tân - Phường Đông Tiến

Giáo hạt Hữu Lễ

Giáo hạt Hữu Lễ gồm 16 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã trung tâm tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:

Giáo xứ Bích Phương - Thôn Bích Phương, xã Sao Vàng

Giáo xứ Đạt Giáo - Thôn Đạt Giáo, xã Thiệu Tiến

Giáo xứ Điền Thôn - Thôn Điền Trạch, xã Sao Vàng

Giáo xứ Hữu Lễ - Thôn Hữu Lễ, xã Lam Sơn

Giáo xứ Kẻ Đầm - Thôn Kẻ Đầm, xã Thọ Lập

Giáo xứ Kẻ Láng - Thôn Kẻ Láng, xã Thọ Xuân

Giáo xứ Kẻ Vàng - Thôn Kẻ Vàng, xã Yên Ninh

Giáo xứ Lam Sơn - Xã Lam Sơn

Giáo xứ Mục Sơn - Thôn Mục Sơn, xã Lam Sơn

Giáo xứ Ngọc Đông - Thôn 3, xã Yên Ninh

Giáo xứ Ngọc Lạp - Thôn Ngọc Lạp, xã Sao Vàng

Giáo xứ Phong Mỹ - Thôn Phong Mỹ, xã Lam Sơn

Giáo xứ Phúc Địa - Thôn Phúc Địa, xã Xuân Tín

Giáo xứ Phương Long - Thôn Phương Long, xã Xuân Tín

Giáo xứ Thiện Giáo - Thôn Thiện Giáo, xã Thiệu Tiến

Giáo xứ Thường Xuân - Thôn Hưng Long, xã Thường Xuân

Giáo xứ Quần Ngọc - Thôn Quần Ngọc, xã Sao Vàng

Giáo hạt Kẻ Bền

Giáo hạt Kẻ Bền gồm 16 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã phía bắc tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:

Giáo xứ Bản Thủy - Thôn Bản Thủy, xã Biện Thượng

Giáo xứ Đa Lộc - Thôn Đa Lộc, xã Yên Trường

Giáo xứ Đắc Lộc - Thôn Tân Lộc 2, xã Quý Lộc

Giáo xứ Đồng Mực - Thôn Đồng Mục, xã Biện Thượng

Giáo xứ Đồng Phúc - Thôn Đồng Phúc, xã Quý Lộc

Giáo xứ Kẻ Bền - Thôn Kẻ Bền, xã Biện Thượng

Giáo xứ Khánh Linh - Thôn Khánh Linh, xã Định Tân

Giáo xứ Kiên Khánh - Thôn Kiên Khánh, xã Kim Tân, huyện Thạch Thành

Giáo xứ Ngọc Sơn - Thôn Ngọc Sơn, xã Yên Định

Giáo xứ Nhân Lộ - Thôn Nhân Lộ, xã Vĩnh Lộc

Giáo xứ Pháp Ngỡ - Thôn Pháp Ngỡ, xã Vĩnh Lộc

Giáo xứ Quan Nhân - Thôn Quan Nhân, xã Tây Đô

Giáo xứ Quần Xá - Thôn Quần Xá, xã Quý Lộc, huyện Yên Định

Giáo xứ Tây Trác - Thôn Thành Sơn, xã Ngọc Trạo

Giáo xứ Vân Lung - Thôn Eo Bàn, xã Ngọc Trạo

Giáo xứ Yên Khánh - Thôn Yên Định, xã Định Tân

Giáo hạt Ngọc Đỉnh

Giáo hạt Ngọc Đinh gồm 13 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã, phường phía đông bắc tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:

Giáo xứ Đa Nam - Phường Bỉm Sơn

Giáo xứ Đa Phạn - Thôn Đa Phạn, xã Vạn Lộc

Giáo xứ Do Hạ - Thôn Do Hạ, xã Hậu Lộc

Giáo xứ Đông Quang - Thôn Đông Quang, xã Lĩnh Toại

Giáo xứ Đông Sơn - Phường Bỉm Sơn

Giáo xứ Đức Tâm - 38 Lương Định Của, phường Quang Trung

Giáo xứ Kẻ Rừa - Phường Bỉm Sơn

Giáo xứ Mỹ Điện - Thôn Mỹ Điện, xã Hậu Lộc

Giáo xứ Ngọc Đỉnh - Thôn Ngọc Đỉnh, xã Hoằng Hóa

Giáo xứ Thánh Mẫu - Thôn Quang Tân, xã Hoa Lộc

Giáo xứ Thiên An - Thôn Đoài Thôn, xã Hoạt Giang

Giáo xứ Tiên Thôn - Thôn Tiên Thôn, xã Hà Trung

Giáo xứ Trinh Hà - Thôn Trinh Hà, xã Hoằng Phú

Giáo hạt Tam Tổng

Giáo hạt Tam Tổng gồm 12 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã phía đông bắc tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:

Giáo xứ Bạch Câu - Thôn Bạch Câu, xã Nga Sơn

Giáo xứ Chính Nghĩa - Thôn Chính Nghĩa, xã Nga An

Giáo xứ Điền Hộ - xóm 2, xã Nga An

Giáo xứ Liên Hải - Thôn Liên Hải, xã Tân Tiến

Giáo xứ Liên Nghĩa - Thôn Liên Nghĩa, xã Tân Tiến

Giáo xứ Mông Ân - xóm 6, xã Nga An

Giáo xứ Phúc Lạc - Thôn Phúc Lạc, xã Hồ Vương

Giáo xứ Phước Nam - xóm 4, xã Nga An

Giáo xứ Tam Linh - Thôn Tam Linh, xã Nga Thắng

Giáo xứ Tam Tổng - Thôn Tam Tổng, xã Nga An

Giáo xứ Tân Hải - Thôn Tân Hải, xã Nga An

Giáo xứ Vĩnh Thiện - Thôn Vĩnh Thiện, xã Hồ Vương

Giáo hạt Thái Yên

Giáo hạt Thái Yên gồm 9 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã, phường phía nam tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:

Giáo xứ Đông Yên - Thôn Đông Yên, xã Các Sơn

Giáo xứ Kiến An - Thôn Kiến An, xã Tượng Lĩnh

Giáo xứ Ngọc Lẫm - Thôn Ngọc Lẫm, xã Trường Văn

Giáo xứ Tân Đạo - Thôn Tân Đạo, xã Nông Cống

Giáo xứ Tân Sơn - Phường Trúc Lâm

Giáo xứ Thái Yên - Thôn Thái Yên, xã Công Chính

Giáo xứ Thanh Xuân - Thôn Thanh Xuân, xã Trường Văn

Giáo xứ Vạn Thành - Thôn Vạn Thành, xã Thăng Bình

Giáo xứ Yên Sơn - Thôn Yên Sơn, xã Mậu Lâm

Giáo hạt Phong Ý

Giáo hạt Phong Ý gồm 5 giáo xứ nằm trên địa bàn các xã miền núi phía tây tỉnh Thanh Hóa, xếp theo ABC:

1.Giáo xứ Bằng Phú - Thôn Bằng Phú, xã Thạch Bình

2.Giáo xứ Dương Giao - Thôn Đại Dương, xã Thạch Bình

3.Giáo xứ Lâm Sa - Xã Bá Thước

4.Giáo xứ Ngọc Đường - Thôn Vân Ngọc, xã Cẩm Tân

5.Giáo xứ Phong Ý - Thôn Phong Ý, xã Cẩm Thủy

Các danh địa trong giáo phận

Nhà thờ chính tòa và Tòa Giám mục

Tòa giám mục của giáo phận đặt tại số 50 Nguyễn Trường Tộ, thành phố Thanh Hóa.

Thánh địa hành hương

Các nhà thờ và tu viện lớn

Các đời Giám mục quản nhiệm

Ghi chú: Tập tin:Giám mục chính tòa.png: Giám mục chính tòa Tập tin:Giám mục phụ tá.png: Giám mục phó, Giám mục phụ tá hoặc Đại diện Tông Tòa *Tập tin:Giám mục trống tòa.png: Giám quản tông tòa

Nhân vật Công giáo nổi bật